Zdrowe komórki plazmatyczne, czyli rodzaj krwinek białych, pochodzą ze szpiku kostnego i odgrywają istotną rolę w układzie odpornościowym, ponieważ wytwarzają przeciwciała, które pomagają organizmowi atakować i zabijać drobnoustroje. W szpiczaku komórki te zaczynają dzielić się w niekontrolowany sposób i gromadząc się w szpiku kostnym, wypierają inne zdrowe komórki. Rakowe komórki plazmatyczne wytwarzają nieprawidłowe białko (tzw. białko monoklonalne, białko M), które może prowadzić do szeregu problemów zdrowotnych3.
Po początkowym leczeniu choroba często zmienia się i nawraca (nazywa się to nawrotem) lub nie reaguje na leki (nazywa się to opornością na leczenie). Dlatego konieczne są dalsze badania nad nowymi metodami leczenia4.
Objawy
Chociaż u niektórych chorych na szpiczaka plazmocytowego (mnogiego) nie występują żadne objawy (przebieg bezobjawowy), do częstych objawów tej choroby należą1, 3:
|
1 |
Uszkodzenia kości prowadzące do wysokiego stężenia wapnia we krwi (hiperkalcemia), co powoduje odwodnienie, nadmierne pragnienie, nudności, zaparcia i splątanie |
2 |
Zaburzenia czynności nerek |
3 |
Osłabienie kości, co zwiększa podatność pacjentów na złamania |
|
|
4 |
Niedokrwistość, która może prowadzić do osłabienia, zawrotów głowy i duszności |
5 |
Zmęczenie |
6 |
Osłabienie funkcji układu odpornościowego powodujące wzrost liczby zakażeń, takich jak zapalenie płuc |
|
Pacjenci i rozpowszechnienie choroby
Pacjenci i rozpowszechnienie choroby
|
3. najczęstszy nowotwór złośliwy krwi |
Mężczyźni Nieco częstszy u mężczyzn |
66-70 lat |
~ 58% wskaźnik przeżycia |
>126% na świecie |
176 404 nowe przypadki na całym świecie w 2020 r. |
|
Szpiczak to trzecia najczęstsza postać nowotworów złośliwych krwi na świecie2 |
Szpiczak występuje nieco częściej u mężczyzn5 |
Ryzyko rozwoju szpiczaka rośnie z wiekiem. Średni przedział wiekowy w chwili rozpoznania wynosi 66–70 lat6 |
Wskaźnik przeżycia 5-letniego u pacjentów ze szpiczakiem w USA wynosi około 58%7 |
Liczba nowych przypadków na całym świecie wzrosła o 126% między rokiem 1990 a 20168 |
W 2020 r. rozpoznano 176 404 nowe przypadki szpiczaka na świecie9 |
Rozpoznanie
W diagnostyce szpiczaka plazmocytowego (mnogiego) można wykonać kilka badań diagnostycznych i testów3:
- Specjalne badania krwi,
- Badanie szpiku kostnego,
- Badania rentgenowskie i inne badania obrazowe.
Leczenie
W przebiegu choroby pacjenci mogą być leczeni jedną lub kilkoma z następujących metod leczenia1:
- Terapia celowana,
- Terapia biologiczna,
- Przeszczepienie komórek macierzystych,
- Leki zawierające kortykosteroidy,
- Chemioterapia,
- Radioterapia,
- Leczenie chirurgiczne.
Konieczne są dalsze badania nad nowymi metodami leczenia, ponieważ szpiczak plazmocytowy (mnogi) często staje się oporny na dostępne metody leczenia4.
Piśmiennictwo:
1 Multiple myeloma. Genetic and Rare Diseases Information Center. https://rarediseases.info.nih.gov/diseases/7108/multiple-myeloma. Publikacja: 2016 r. Dostęp: październik 2022 r.
2 Islamni F, Ward E, Sung H i wsp. Annual Report to the Nation on the Status of Cancer - National Cancer Institute. https://seer.cancer.gov/report_to_nation. Publikacja: lipiec 2021 r. Dostęp: październik 2022 r.
3 Gertz MA. Multiple Myeloma. NORD (National Organization for Rare Disorders). https://rarediseases.org/rare-diseases/multiple-myeloma/. Publikacja: 2019 r. Dostęp: październik 2022 r.
4 Nooka A, Kastritis E, Dimopoulos M, Lonial S. Treatment options for relapsed and refractory multiple myeloma. Blood. 2015;125(20):3085-3099. doi:10.1182/blood-2014-11-568923.
5 Risk Factors for Multiple Myeloma. American Cancer Society. https://www.cancer.org/cancer/multiple-myeloma/causes-risks-prevention/risk-factors.html. Publikacja: 2018 r. Dostęp: październik 2022 r.
6 Kazandjian D. Multiple myeloma epidemiology and survival: A unique malignancy. Semin Oncol. 2016;43(6):676-681. doi:10.1053/j.seminoncol.2016.11.004.
7 Noone AM, Howlader N, Krapcho M i wsp. Cancer Stat Facts: Myeloma. Surveillance Epidemiology and End Results - National Cancer institute. https://seer.cancer.gov/statfacts/html/mulmy.html. Publikacja: kwiecień 2018 r. Dostęp: październik 2022 r.
8 Cowan A, Libby EN, Fitzmaurice C. Global burden of multiple myeloma: A systematic analysis for the Global Burden of Disease study 2016. JAMA Oncology. 2018;4(15_suppl). doi:10.1200/jco.2018.36.15_suppl.e20023.
9 Sung H, Ferlay J, Siegel R i wsp. Global cancer statistics 2020: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin. 2021. doi:10.3322/caac.21660.
Artykuł powstał we współpracy z firmą GSK.
NP-PL-MMU-PRSR-250001 sierpień 2025 r.
Wszystkie działania niepożądane produktów leczniczych należy zgłaszać do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel. (22) 492-13-01, fax (22) 492-13-09, zgodnie z zasadami monitorowani bezpieczeństwa produktów leczniczych lub do podmiotu odpowiedzialnego za produkt, którego zgłoszenie dotyczy. Formularz zgłoszenia niepożądanego działania produktu leczniczego dostępny jest na stronie Urzędu www.urpl.gov.pl.
Szczepienie, podobnie jak podanie leku, może wiązać się z wystąpieniem działań niepożądanych.
Treści zamieszczone w materiale mają wyłącznie charakter informacyjny, nie mogą być traktowane jako forma konsultacji medycznej i nie mogą zastąpić konsultacji lekarza, do którego należy ostateczna decyzja o sposobie i zakresie stosowanego leczenia.
GSK Commercial Sp. z o.o., ul. Rzymowskiego 53, 02 - 697 Warszawa, tel.: 22 576 90 00, fax: 22 576 90 01, pl.gsk.com,
