Częste objawy
Pacjenci mogą doświadczać objawów powodowanych przez czerwienicę prawdziwą i w ogóle nie wiązać ich z tą jednostką chorobową. Zmęczenie, swędzenie skóry i trudności z koncentracją u niektórych pacjentów pojawiają się dopiero po latach, ale niektórzy mogą je zaobserwować już na wczesnym etapie choroby. Natomiast jeśli nie zostaną rozpoznane jako bezpośrednio związane z czerwienicą, nie można ich odpowiednio leczyć. Do częstych objawów czerwienicy prawdziwej należą:
- bóle i zawroty głowy,
- świąd skóry nasilający się po ciepłej kąpieli lub prysznicu,
- zaburzenia widzenia,
- szumy uszne,
- zaczerwienienie twarzy,
- przekrwienie oczu oraz uczucie pieczenia, bólu lub zaczerwienienia palców rąk i stóp.
U części osób choroba przez długi czas nie powoduje wyraźnych dolegliwości i zostaje wykryta przypadkowo podczas rutynowej morfologii krwi.
Te osłabiające objawy są wywoływane głównie przez tak zwane cytokiny - substancje przekaźnikowe układu odpornościowego, które są uwalniane w szpiku kostnym, gdy występuje zapalenie. Objawy te mogą poważnie pogorszyć jakość życia, ponieważ mają negatywny wpływ na poziom wytrzymałości fizycznej, a w konsekwencji w mniejszym lub większym stopniu na zdolność do pracy.
Dolegliwości skórne
Osoby cierpiące na czerwienicę prawdziwą muszą również zwracać szczególną uwagę na swoją skórę, ponieważ to właśnie w jej obszarze mogą wystąpić problemy spowodowane zarówno chorobą, jak i leczeniem.
Problemy związane z chorobą
Obejmują one swędzenie (świąd), zwłaszcza po kąpieli/prysznicu, a nawet bolesne zaczerwienienia na skórze. Świąd w czerwienicy prawdziwej często nasila się po kontakcie z ciepłą wodą, dlatego u części pacjentów pomocne może być unikanie gorących kąpieli i bardzo ciepłych pryszniców. Warto zgłaszać ten objaw lekarzowi, ponieważ dostępne są metody, które mogą zmniejszyć jego nasilenie.
Suchość skóry
Skóra jest często podrażniona, matowa, łuszcząca się lub spierzchnięta, z możliwym zaczerwienieniem i pęknięciami.
Stan zapalny naczyń krwionośnych
Oznaki krwawienia na nogach, początkowo zwykle wielkości główki od szpilki, później stan ten może objąć większy obszar i wyglądać jak siniak.
Owrzodzenie
Bolesna rana w postaci zaczerwienionego otworu w skórze, ostro wykrojonego, może być spowodowana chorobą lub leczeniem.
Rogowacenie słoneczne
Lekkie uszkodzenie, na przykład na czole, policzkach lub grzbietach dłoni w postaci wyczuwalnych łuszczących się, czerwonych, uniesionych obszarów na skórze, które mogą prowadzić do nieczerniakowego nowotworu skóry.
Problemy z krążeniem i zakrzepica
Ponieważ czerwienica prawdziwa jest zaburzeniem procesów krwiotwórczych, a zbyt duża liczba krwinek utrudnia przepływ krwi, choroba może również powodować problemy z krążeniem w dłoniach i stopach, sine zabarwienie warg i zaczerwienienia na twarzy. Bóle i zawroty głowy, zaburzenia widzenia, krwawienia z nosa lub dzwonienie w uszach to tylko niektóre z możliwych konsekwencji. Konieczne jest poinformowanie lekarza o wystąpieniu któregokolwiek z tych objawów w trakcie leczenia. U niektórych pacjentów mogą występować także krwawienia, na przykład z nosa lub z przewodu pokarmowego. Ryzyko krwawień może być większe szczególnie wtedy, gdy liczba płytek krwi jest bardzo wysoka. Dlatego decyzję o stosowaniu leków wpływających na krzepnięcie krwi zawsze powinien podejmować lekarz.
Zbyt wiele czerwonych krwinek zagęszcza krew i zwiększa ryzyko zakrzepicy (zakrzepów krwi) w większych naczyniach krwionośnych.
Jeśli zakrzep zablokuje ważną tętnicę, może to wywołać zawał serca lub udar mózgu. Ryzyko powikłań zakrzepowych jest większe u osób po 60. roku życia oraz u pacjentów, którzy wcześniej przebyli zakrzepicę, udar mózgu, zawał serca lub inne powikłanie naczyniowe. Dlatego lekarz, planując leczenie, bierze pod uwagę nie tylko wyniki morfologii krwi, ale także wiek pacjenta, wcześniejsze choroby i indywidualne czynniki ryzyka.
Jeśli zakrzep zablokuje żyłę, może rozwinąć się zakrzepica żył głębokich, która z kolei może doprowadzić nawet do zagrażającej życiu zatorowości płucnej.
Inne powikłania
Inne powikłanie, również związane z problemami z krwiotworzeniem to powiększenie śledziony. W miarę jak szpik kostny jest zastępowany przez tkankę łączną, staje się coraz bardziej włóknisty i na późniejszym etapie choroby traci zdolność do wytwarzania nowych krwinek. Proces krwiotwórczy przenosi się do śledziony i wątroby. Prowadzi do powiększenia śledziony i związanego z tym bólu w nadbrzuszu.
Na podstawie: Czerwienica prawdziwa, oprac. Gołos A. 2024.
Zaktualizowano w 2026 r.