Informacje o chorobach

dr Elżbieta Patkowska

Mielofibroza


Mielofibroza jest rzadko występującą chorobą nowotworową szpiku kostnego. Należy do nowotworów mieloproliferacyjnych BCR-ABL1 ujemnych, czyli nowotworów w diagnostyce których nie stwierdza się obecności genu BCR-ABL w badaniach molekularnych szpiku kostnego lub krwi obwodowej. Obecność nieprawidłowego genu BCR-ABL1 na chromosomie 22 wynika z wzajemnej translokacji między chromosomami 9. i 22. pary, jest charakterystyczna dla przewlekłej białaczki szpikowej. Poza mielofibrozą do nowotworów mieloproliferacyjnych BCR-ABL1 ujemnych należy czerwienica prawdziwa i nadpłytkowość samoistna.  Mielofibroza może rozwijać się jako pierwotna choroba lub wtórnie u kilku procent chorych na czerwienicę prawdziwą i nadpłytkowość samoistną. Charakteryzuje się namnażaniem nieprawidłowych prekursorów płytek krwi wydzielających czynniki wzrostu, co pobudza aktywność komórek tkanki łącznej (fibroblastów) w szpiku kostnym. Proces ten prowadzi do włóknienia kolagenowego oraz retikulinowego szpiku (nadmiernego odkładania włókien kolagenowych i retikulinowych). W miarę postępu włóknienia ubywa prawidłowych elementów niezbędnych do produkcji komórek krwi. W zaawansowanych stadiach włóknienia  szpiku występuje obniżona liczba krwinek bialych, czerwonych i płytek krwi, czyli pancytopenia. Wytwarzanie komórek krwi (hematopoeza) zostaje wyparte poza szpik do innych lokalizacji, w tym śledziony i wątroby, a narządy te ulegają znacznemu powiększeniu. W rozmazie krwi stwierdza się tzw. odczyn leukoerytroblastyczny - obecność wczesnych stadiów rozwojowych komórek: blastów i erytroblastów. W warunkach prawidłowych nieobecne są one we krwi dzięki działaniu bariery krew - szpik. Dodatkowo zwiększone uwalnianie czynników wzrostu oraz cząstek białkowych, zwanych cytokinami odpowiada za wystąpienie objawów ogólnych oraz nieprawidłowego rozrostu tkanki kostnej tzw. osteosklerozy.

Epidemiologia

Liczba nowych zachorowań na mielofibrozę w ciągu roku wynosi od 0,5 osoby na 100 000 mieszkańców w krajach Europy Zachodniej, do 1,5 osoby na 100 000 mieszkańców w Stanach Zjednoczonych. Choroba występuje z równą częstością u kobiet i u mężczyzn. Średni wiek w momencie rozpoznania wynosi 65 lat, tylko u około 10% chorych mielofibrozę rozpoznaje się przed 45 rokiem życia

Patogeneza

Przyczyna rozwoju mielofibrozy jest nieznana. Kumulacja zaburzeń genetycznych (mutacji) w komórkach macierzystych szpiku kostnego umożliwia niekontrolowane namnażanie się nieprawidłowych komórek. U chorych na mielofibrozę zidentyfikowano mutacje występujące w genie JAK2, MPL oraz CALR. U poszczególnych chorych stwierdza się jedną z wymienionych mutacji, wykluczają się wzajemnie i mutacje te mają charakter nabyty. Natomiast u około 10-15% chorych nie stwierdza się żadnej z wymienionych wyżej mutacji. Są to tzw. chorzy "potrójnie negatywni" szczególnie źle rokujący, z większym ryzykiem rozwoju ostrej białaczki szpikowej oraz krótszymi przeżyciami. Poza omówionymi mutacjami w rozwoju mielofibrozy istotną rolę odgrywają również zaburzenia genów zaangażowanych w mechanizmy epigenetyczne. W tym przypadku określone biochemiczne modyfikacje genów warunkują zmienną ekspresję (nasilenie odczytywania) genów. Obecność przynajmniej jednej z mutacji wpływających na czynniki epigenetyczne: ASXL1, SRSF2, EZH2 lub  IDH ½  wskazuje na tzw. "wysokie ryzyko molekularne" mielofibrozy i wiąże się z niekorzystnym rokowaniem.


 

kodowanie: projekt: