Profilaktyka infekcji poprzez szczepienia ochronne
W przebiegu PBL dochodzi do istotnego upośledzenia funkcjonowania układu odpornościowego. Wynika to ze zmniejszenia odsetka prawidłowych komórek odporności, spowodowanego stopniowym wypieraniem prawidłowego krwiotworzenia przez klon komórek nowotworowych. W konsekwencji zwiększa się podatność na infekcje i ich częstsze występowanie. W związku z tym jednym z najważniejszych elementów postępowania jest profilaktyka infekcji w szczególności poprzez odpowiednio zaplanowane szczepienia ochronne. Zaleca się ich wykonanie możliwie wcześnie, najlepiej bezpośrednio po ustaleniu rozpoznania PBL, jeszcze przed rozpoczęciem terapii. Do szczepień sezonowych, wykonywanych co roku najczęściej we wrześniu i październiku należą szczepienia przeciwko:
- grypie – zalecane zarówno pacjentowi, jak i jego najbliższemu otoczeniu,
- COVID-19 – zgodnie z aktualnymi rekomendacjami,
- RSV – zalecane u pacjentów z grup ryzyka (niemowlęta i osob starsze).
W przypadku tych szczepień stosowane preparaty zawierają szczepy wirusów aktualne dla danego sezonu epidemicznego. Uzupełnieniem są szczepienia takie jak szczepienia przeciw pneumokokom oraz półpaścowi, wykonywane rzadziej, zazwyczaj jednorazowo lub w dłuższych odstępach czasu.
Czy chory na PBL powinien zgłosić się do lekarza gdy obserwuje u siebie objawy infekcji?
“Pacjenci z tą chorobą mają infekcje 6-10 razy częściej niż osoby zdrowe” – mówi Profesor Krzysztof Jamroziak.
Infekcje są jednym z najczęstszych powikłań u chorych na PBL. Występują znacznie częściej niż w populacji ogólnej i mogą mieć cięższy przebieg. Z tego względu w przypadku pojawienia się objawów zakażenia pacjent powinien skontaktować się z lekarzem, najczęściej lekarzem rodzinnym. U tych chorych znacznie częściej niż u osób zdrowych konieczne jest szybkie włączenie antybiotyku.
U pacjentów pozostających w okresie obserwacji bez aktywnego leczenia przeciwbiałaczkowego stosuje się standardowe schematy leczenia zgodne z aktualnymi zaleceniami. Inne jest podejście do pacjentów w trakcie terapii przeciwbiałaczkowej. W takich przypadkach wskazana jest konsultacja z hematologiem, który oceni dalsze postępowanie. Przy cięższych infekcjach priorytetem pozostaje szybkie opanowanie zakażenia, co może wiązać się z koniecznością czasowego przerwania leczenia przeciwnowotworowego i wdrożenia odpowiedniej antybiotykoterapii.
“Dużo większym błędem jest nie włączenie antybiotyku, niż przerwanie terapii przeciwbiałaczkowej” – Profesor Krzysztof Jamroziak podkreśla znaczenie odpowiedniego postępowania.
PBL a choroby współistniejące u osób starszych
U chorych na PBL szczególnie ważne jest odpowiednie leczenie chorób współistniejących. PBL dotyczy głównie osób starszych, u których często występują tzw. choroby populacyjne, takie jak choroba wieńcowa, nadciśnienie tętnicze czy cukrzyca. Właściwa kontrola tych schorzeń ma istotne znaczenie nie tylko dla ogólnego stanu zdrowia pacjenta, ale również pośrednio wpływa na funkcjonowanie układu odpornościowego i przebieg PBL.
Styl życia u chorych na PBL
Dieta
Jednym z najczęściej zadawanych pacjentów z PBL pytań jest kwestia sposobu odżywiania. Zalecana jest zdrowa, zbilansowana dieta, najlepiej zbliżona do śródziemnomorskiej – bogata w warzywa, owoce i ryby. Warto ograniczyć nadmiar produktów mącznych, węglowodanów prostych oraz mięsa.
Aktywność fizyczna
Coraz więcej uwagi poświęca się roli aktywności fizycznej u pacjentów z chorobami przewlekłymi, w tym nowotworami. Jak podkreślają eksperci, również chorzy na PBL odnoszą korzyści z regularnego ruchu. Najważniejsze, aby wybrać formę aktywności, która sprawia przyjemność – mogą to być spacery, jazda na rowerze czy inne umiarkowane ćwiczenia. Co istotne, aktywność fizyczna nie zwiększa ryzyka infekcji, a wręcz może wspierać odporność i pomagać w ich ograniczaniu.
Życie społeczne
Pacjenci nie powinni się izolować. W miarę możliwości warto prowadzić normalne życie rodzinne i towarzyskie, pamiętając jednocześnie o zachowaniu ostrożności w okresach zwiększonego ryzyka infekcji, zwłaszcza przy kontaktach z dużą liczbą osób.
Aspekt psychiczny w PBL
Rozpoznanie PBL wiąże się z istotną zmianą w życiu pacjenta. Jak podkreśla profesor Jamroziak, jest to choroba na całe życie, co wymaga stopniowej adaptacji i oswojenia. Kluczowe jest, aby nie wypierać diagnozy, lecz nauczyć się funkcjonować z chorobą w codziennym życiu. W procesie akceptacji dużą rolę odgrywa wsparcie bliskich. Dlatego pacjentów zachęca się do przychodzenia na wizyty lekarskie z zaufaną osobą, której lekarz może wyjaśnić istotę choroby i zasady leczenia. Ułatwia to zrozumienie sytuacji, zmniejsza poczucie niepewności i pomaga lepiej odnaleźć się w nowej rzeczywistości.
Szukanie drugiej opinii medycznej
Chorzy na PBL często mierzą się z niepewnością dotyczącą wyboru leczenia i jego dopasowania do indywidualnej sytuacji. W takich przypadkach warto rozważyć konsultację z drugim specjalistą. Jak podkreśla profesor Jamroziak, uzyskanie dwóch niezależnych opinii może zwiększyć poczucie bezpieczeństwa zarówno pacjenta, jak i lekarza. W razie rozbieżności opinii pozwala również lepiej zrozumieć dostępne opcje terapeutyczne i świadomie podjąć decyzję.
Jednocześnie nie zaleca się nadmiernego poszukiwania kolejnych konsultacji. Zasięgnięcie jednej lub dwóch opinii jest zazwyczaj wystarczające. Większa liczba konsultacji z różnymi lekarzami może prowadzić do chaosu informacyjnego, opóźniać rozpoczęcie leczenia, nasilać stres, a czasem być formą unikania zmierzenia się z chorobą.
Kluczowe wnioski dla pacjentów – podsumowanie Profesora
“Zwróciłbym uwagę na to, że będziemy tą chorobę mieć do końca, bardzo często bardzo długiego życia, więc warto też o niej jak najwięcej wiedzieć” – podsumowuje Profesor Krzysztof Jamroziak
Na podstawie doświadczeń klinicznych oraz rozmów z pacjentami profesor Jamroziak wskazuje kilka kluczowych zasad, które mogą wspierać codzienne funkcjonowanie chorego na PBL. Należą do nich:
- Akceptacja choroby i edukacja
Istotna jest świadomość przewlekłego charakteru PBL oraz dążenie do jak najlepszego poznania choroby, co ułatwia jej zrozumienie i świadome uczestnictwo w procesie leczenia. - Profilaktyka infekcji
Szczególne znaczenie ma zapobieganie zakażeniom, zwłaszcza poprzez regularne szczepienia ochronne oraz unikanie kontaktu z osobami chorymi. - Leczenie chorób współistniejących
Skuteczna kontrola innych schorzeń, takich jak nadciśnienie, cukrzyca czy choroba wieńcowa, ma istotny wpływ na ogólny stan zdrowia i przebieg PBL. - Prowadzenie możliwie normalnego życia społecznego
Pacjenci nie powinni się izolować ani nadmiernie ograniczać swojej aktywności. Ważne jest utrzymywanie życia rodzinnego i towarzyskiego, z zachowaniem rozsądnej ostrożności w sytuacjach zwiększonego ryzyka infekcji.
Materiał powstał we współpracy z firmą AbbVie.
