Dobry posiłek to narzędzie terapeutyczne
Leczenie hematoonkologiczne wiąże się z długotrwałą hospitalizacją, izolacją i intensywną terapią, które często odbierają pacjentom poczucie kontroli nad codziennością. W takiej sytuacji wybór posiłku ma ogromne znaczenie psychologiczne. Decyzja o tym, co znajdzie się na talerzu, to często jedyny obszar autonomii, jaki pacjent zachowuje w trakcie wielomiesięcznego, ciężkiego leczenia. Możliwość wyboru posiłku pomaga pacjentowi zachować poczucie sprawczości i poprawia komfort psychiczny.
"Pacjent hematoonkologiczny bardzo często traci apetyt, zmienia się jego odczuwanie smaku i zapachu, a jedzenie zaczyna kojarzyć się z bólem czy nudnościami. W takiej sytuacji rolą dietetyka nie jest narzucanie restrykcyjnych zasad, ale znalezienie rozwiązań, dzięki którym pacjent będzie w stanie jeść i odzyskiwać siły. Dobre żywienie może decydować o tym, czy pacjent będzie mógł kontynuować leczenie zgodnie z planem, dlatego tak istotne jest by dietetyk był częścią zespołu terapeutycznego" – mówi Daniel Mielnik, dietetyk kliniczny, Szpital Uniwersytecki w Krakowie.
Niedożywienie wydłuża leczenie i zwiększa koszty
Kliniczne i ekonomiczne uzasadnienie roli diety w hematoonkologii potwierdzają badania naukowe, z których wynika, że stan odżywienia pacjenta bezpośrednio koreluje z wynikami leczenia oraz obciążeniem finansowym szpitali.
Amerykańska analiza obejmująca blisko 25 tys. pacjentów, wykazała, że niedożywienie niemal trzykrotnie zwiększa ryzyko zgonu podczas hospitalizacji. Dodatkowo wydłuża ono pobyt w szpitalu średnio o ponad 9 dni i generuje dodatkowe koszty leczenia na poziomie 178 tys. dolarów na pacjenta1.
Podobne wyniki przyniosła analiza ponad 103 tys. hospitalizacji pacjentów z chłoniakiem rozlanym z dużych komórek B (DLBCL), pokazująca, że u chorych z niedożywieniem białkowo-energetycznym śmiertelność wzrasta drastycznie z poziomu 0,25% (u pacjentów dobrze odżywionych) do aż 2,21%. Niedożywienie wydłużało czas hospitalizacji o 3 dni, podnosiło koszty o 65 tys. dolarów oraz znacząco zwiększało ryzyko sepsy i niewydolności nerek2.
Z kolei retrospektywna analiza dotycząca pacjentów przygotowywanych do allogenicznego przeszczepienia komórek krwiotwórczych, analizująca losy 362 pacjentów na przestrzeni 5 lat, dowodzi, że niedobory żywieniowe przed transplantacją ponad trzykrotnie zwiększają ryzyko hospitalizacji dłuższej niż 30 dni oraz blisko czterokrotnie podnoszą ryzyko konieczności pobytu pacjenta na oddziale intensywnej terapii3.
Z perspektywy ekonomiki zdrowia opieka dietetyczna to dla placówek medycznych realna optymalizacja kosztów. W opracowaniu pt.: Rentowność opieki żywieniowej – przegląd literatury, wynika, że każda jednostka budżetowa (złoty/euro) zainwestowana w porady dietetyczne dla pacjentów onkologicznych może przynosić wielokrotny zwrot poprzez ograniczenie liczby powikłań i skrócenie hospitalizacji.
Dostępność dietetyka
Coraz więcej specjalistów podkreśla, że skuteczna opieka żywieniowa nie powinna ograniczać się wyłącznie do czasu hospitalizacji. Pacjent wymaga wsparcia również przed rozpoczęciem leczenia oraz po wyjściu ze szpitala – szczególnie wtedy, gdy organizm nadal zmaga się ze skutkami intensywnej terapii. Właśnie dlatego Fundacja DKMS od 2024 roku finansuje działalność bezpłatnej poradni dietetycznej dla pacjentów hematoonkologicznych. Powstała ona z myślą o osobach, które pozostają poza systemową opieką dietetyczną, przed hospitalizacją, po jej zakończeniu oraz w trakcie leczenia ambulatoryjnego. Do tej pory w ramach projektu przeprowadzono już 364 konsultacje, w tym 161 stacjonarnych, dla pacjentów z całej Polski – m.in. po przeszczepieniach szpiku, leczonych z powodu ostrych białaczek, chłoniaków czy szpiczaka mnogiego.
"Pacjenci hematoonkologiczni potrzebują realnego, codziennego wsparcia na każdym etapie leczenia – zarówno w trakcie intensywnej terapii, jak i długo po opuszczeniu szpitalnego oddziału. Rozmowy z pacjentami i specjalistami pokazały nam, jak istotnym elementem w tym całym procesie jest żywienie, dlatego finansujemy bezpłatną poradnię dietetyczną dla pacjentów hematoonkologicznych. Chcemy pomagać chorym optymalnie przygotować organizm do wymagającego leczenia, bezpiecznie przez nie przejść, a następnie skutecznie zregenerować siły i wrócić do normalnego życia. Dzisiejsze efekty działalności poradni jasno pokazują, że profesjonalna opieka żywieniowa to nie tylko bezpośrednia korzyść dla zdrowia i komfortu pacjenta, ale również realne odciążenie i partnerskie wsparcie dla całego publicznego systemu ochrony zdrowia" – mówi Ewa Magnucka-Bowkiewicz, prezes Fundacji DKMS.
64 zł na żywienie
Temat żywienia klinicznego coraz mocniej wybrzmiewa również w polskim systemie ochrony zdrowia. Ministerstwo Zdrowia wdraża nowe standardy żywienia szpitalnego, które mają poprawić jakość posiłków oraz zwiększyć rolę dietetyków w procesie leczenia. Dotychczas średnia dzienna stawka żywieniowa w szpitalach wynosiła ok. 43 zł na pacjenta. Zgodnie z nowymi założeniami NFZ placówki spełniające wymagania dotyczące jakości żywienia – m.in. zatrudniające dietetyków, publikujące jadłospisy i prowadzące kontrolę jakości posiłków – otrzymają dodatkowe finansowanie w wysokości ponad 20 zł dziennie na pacjenta. Oznacza to, że docelowy budżet na wyżywienie wzrośnie do ok. 64 zł dziennie.
Eksperci podkreślają jednak, że nowe standardy to nie tylko większy budżet na szpitalny talerz. Dodatkowe środki mogą zostać przeznaczone m.in. na zatrudnienie dietetyków, lepszej jakości produkty, bardziej zróżnicowane jadłospisy, regularną kontrolę jakości żywienia czy uwzględnianie indywidualnych potrzeb pacjentów. W nowych wytycznych przewidziano również obowiązek przygotowywania jadłospisów przez dietetyków, ograniczenie zbyt długich przerw między posiłkami oraz zapewnienie pacjentom stałego dostępu do wody pitnej.
"W nowoczesnej hematologii dietetyk nie powinien być traktowany jako dodatkowe wsparcie, ale jako realna część zespołu terapeutycznego. Pacjent, który jest prawidłowo odżywiony, lepiej toleruje leczenie, ma mniej powikłań i szybciej wraca do sprawności. Widzimy to szczególnie u chorych poddawanych intensywnej chemioterapii czy przygotowywanych do przeszczepienia szpiku. Bardzo ważne jest również uwzględnianie preferencji pacjenta i możliwość wyboru posiłków – to nie tylko poprawia komfort psychiczny chorego, ale często pomaga utrzymać odpowiednie żywienie w trakcie wielotygodniowej terapii. Opieka żywieniowa powinna być dziś standardem nowoczesnego leczenia hematoonkologicznego, a nie dodatkiem do terapii" – mówi prof. dr hab. n. med. Artur Jurczyszyn, hematolog i specjalista chorób wewnętrznych Szpital Uniwersytecki w Krakowie.
Źródła:
1. Elucidating the Role of Malnutrition in Patients With Acute Leukemia and How It Leads to Adverse Events During Hospitalization, Naik, Aparna et al. Current Developments in Nutrition, Volume 8, 102570.
2. Deenadayalan V, Olafimihan A, Ganesan V, Kumi D, Zia M. Impact of protein-energy malnutrition on outcomes of patients with diffuse large B cell lymphoma admitted for inpatient chemotherapy. Proc (Bayl Univ Med Cent). 2023 Apr 27;36(4):439-442. doi: 10.1080/08998280.2023.2204285. PMID: 37334087; PMCID: PMC10269417.
3. Jefferis M, Andersen S, Brown T, Curley C, Bauer J. Malnutrition and clinical outcomes post alloSCT. J Hum Nutr Diet. 2023 Aug;36(4):1253-1260. doi: 10.1111/jhn.13124. Epub 2023 Jan 8. PMID: 36511299.
Więcej informacji o Fundacji DKMS: http://www.dkms.pl/
Źródło: media.mcconsultants.pl
