Prezentacja wyników badania COBRA na ASH 2025
Prezentacja wyników badania COBRA podczas konferencji ASH 2025 była – jak podkreśla prof. Dytfeld – wydarzeniem o szczególnym znaczeniu dla całego środowiska hematologów zajmujących się leczeniem szpiczaka plazmocytowego w Polsce. Wyniki zostały przedstawione dwukrotnie: najpierw podczas zamkniętego spotkania International Myeloma Working Group, a następnie na forum głównym konferencji ASH.
Badanie wykazało, że trójlekowa terapia KRD jest skuteczniejsza niż dotychczas powszechnie stosowany schemat RVD w leczeniu nowo rozpoznanego szpiczaka plazmocytowego. Jednocześnie, jak zauważa ekspert, aktualnym standardem stają się terapie czterolekowe. W tym kontekście wyniki COBRA mogą stanowić silny argument za rozwijaniem schematów czterolekowych opartych na KRD, a nie na RVD. Taki kierunek interpretacji pojawiał się również w komentarzach i pytaniach podczas sesji naukowych.
Prezentacja została bardzo dobrze przyjęta przez międzynarodowe środowisko. Co więcej, wyniki badania COBRA zostały wybrane do prestiżowego cyklu spotkań „The Best of ASH”, organizowanych w różnych częściach świata. Zdaniem specjalisty była to jedna z najważniejszych prezentacji dotyczących szpiczaka plazmocytowego podczas tegorocznej konferencji.
Czym badanie COBRA wyróżniało się spośród innych prezentacji na ASH 2025
Projekt realizowany był w formule hybrydowej – w Europie przez Polskie Konsorcjum Szpiczakowe (w Polsce, Finlandii i Norwegii), a w Stanach Zjednoczonych na Uniwersytecie w Chicago, gdzie głównym badaczem był Andrzej Jakubowiak. Największa liczba pacjentów została zrekrutowana w Polsce, a zasadniczy ciężar organizacyjny i logistyczny spoczywał po stronie polskiego zespołu.
Badanie COBRA było badaniem III fazy, a więc o najwyższym poziomie wiarygodności klinicznej, które, w sposób bezpośredni i randomizowany, porównało dwie trójlekowe strategie leczenia nowo rozpoznanego szpiczaka plazmocytowego: KRD oraz RVD. Dotychczasowe badania koncentrowały się głównie na dodawaniu kolejnego leku do istniejących schematów, a nie na bezpośrednim zestawieniu dwóch równorzędnych terapii trójlekowych.
W badaniu COBRA wykazano przewagę schematu KRD nad RVD, co stanowi istotny i jednoznaczny wniosek kliniczny. Jak podkreśla prof. Dytfeld, znaczenie tego rezultatu może być nawet większe niż się wydaje, ponieważ w randomizowanym badaniu III fazy udało się w sposób klarowny wykazać wyższość jednej strategii terapeutycznej nad drugą. To właśnie ten take home message czyni badanie COBRA jednym z najważniejszych doniesień dotyczących szpiczaka plazmocytowego podczas ASH 2025.
Czy wyniki badania COBRA wpłyną na leczenie polskich pacjentów?
Publikacja wyników nastąpiła w momencie, gdy standardem postępowania stały się już terapie czterolekowe, obejmujące schemat RVD lub KRD w skojarzeniu z przeciwciałem anty-CD38. Opóźnienie w zakończeniu badania, związane m.in. z okresem pandemii COVID-19 sprawiło, że wyniki pojawiły się w czasie, gdy praktyka kliniczna była już krok dalej.
Nie oznacza to jednak braku znaczenia tych danych. Badanie COBRA dostarcza jednoznacznego argumentu przemawiającego za rozwijaniem czterolekowych strategii terapeutycznych opartych na KRD jako fundamencie leczenia. Badanie wzmacnia kierunek, w którym zmierza współczesna hematoonkologia oraz porządkuje argumentację naukową stojącą za określonym wyborem schematów.
Personalizacja leczenia oraz stosowanie schematów trójlekowych i czterolekowych
Obecnie terapie czterolekowe stanowią standard leczenia szpiczaka plazmocytowego. Wyniki badań CEPHEUS i PERSEUS, oceniające skuteczność schematów opartych na RVD w połączeniu z przeciwciałem anty-CD38, potwierdziły wysoką efektywność takiego podejścia, niezależnie od tego, czy leczenie obejmuje autologiczne przeszczepienie, czy nie. W Europie schematy te są już zarejestrowane, choć w Polsce wciąż nie zostały objęte refundacją.
Zasadniczo czterolekowa terapia powinna być rozważana u niemal każdego chorego z nowo rozpoznanym szpiczakiem plazmocytowym. Wyjątek mogą stanowić pacjenci bardzo obciążeni, którzy z przyczyn klinicznych lub logistycznych nie są w stanie realizować intensywnego schematu leczenia.
Istotnym krokiem w kierunku personalizacji terapii jest możliwość modyfikacji leczenia w oparciu o ocenę minimalnej choroby resztkowej (MRD). W badaniu PERSEUS wykazano, że u pacjentów, którzy uzyskali negatywizację MRD, możliwa jest deeskalacja leczenia podtrzymującego poprzez odstawienie jednego z leków. Jednocześnie, w przypadku ponownego pojawienia się mierzalnej choroby, terapia może zostać ponownie zintensyfikowana. To jeden z pierwszych przykładów w praktyce klinicznej, kiedy decyzje terapeutyczne podejmowane są w oparciu o dynamikę choroby.
Ekspert podkreśla jednak, że to dopiero początek drogi. Personalizacja leczenia powinna uwzględniać nie tylko status MRD, ale także ryzyko genetyczne, stan ogólny chorego, zastosowane wcześniej terapie oraz możliwości organizacyjne pacjenta. Badania takie jak COBRA czy ATLAS dostarczają cennych doświadczeń w tym zakresie, jednak dalszy rozwój strategii indywidualizowanych pozostaje jednym z kluczowych kierunków współczesnej hematoonkologii.
Zapraszamy do obejrzenia nagrania
Materiał został zrealizowany przez Fundację Carita im. Wiesławy Adamiec podczas IV Europejskiego Forum Pacjentów Hematoonkologicznych w dniach 13-14 grudnia 2025 r.
