Jest to pierwsza na rynku kompleksowa publikacja, łącząca wiedzę i doświadczenie wszystkich interesariuszy systemu ochrony zdrowia, zaangażowanych w walkę z chorobami nowotworowymi w Polsce. Autorzy, wybitni specjaliści, w poszczególnych rozdziałach omawiają innowacyjne osiągnięcia w dziedzinie onkologii, efektywne rozwiązania systemowe oraz wyzwania polskiej onkologii i jej kierunki na przyszłość, uwzględniając m.in. wprowadzenie pakietu onkologicznego, przyjęcie Narodowej Strategii Onkologicznej na lata 2020- 2030, pilotaż krajowej sieci onkologicznej oraz postępującą informatyzację systemu ochrony zdrowia.
W publikacji nie zabraknie analizy dotyczącej aktualnej sytuacji refundacyjnej w polskiej hematologii oraz dostępności do leczenia hematologicznego, która według prof. dr. hab. n. med. Krzysztof Giannopoulosa* w ostatnim czasie uległa poprawie. Wynika to m.in. z rozszerzenia istniejących programów lekowych, pojawienia się leków generycznych i biopodobnych oraz ich refundacji. Jednak dynamiczna sytuacja, wprowadzanie nowych leków oraz epidemia COVID-19 będą wymagać szybszych decyzji dotyczących refundacji, zwiększania liczby ośrodków, które mogą je stosować oraz finansowania nowych ambulatoriów, mających pełne możliwości stosowania wszystkich leków w programach lekowych.
Profesor obszernie opisał dwie równoległe ścieżki, których rozwój wpływa na dostępność do leczenia pacjentów hematoonkologicznych i umiejscowienie Polski w rankingu europejskim i światowym pod względem jakości i skuteczności terapii. Rozwiązania systemowe i nowe leki są w tej dziedzinie uzupełniającymi się narracjami wyzwań. Z jednej strony mapy potrzeb zdrowotnych mówią o ograniczonym dostępie do np. poradni hematologicznych i problematycznym wydzielaniu wojewódzkich ośrodków koordynujących, z drugiej strony możliwość korzystania w pełni z zaawansowanej diagnostyki i wskazanego leczenia nierozerwalnie łączą się z innowacyjnymi technologiami terapeutycznymi.
Rozwój medycyny kieruje pacjentów coraz częściej na drogę terapii immunologicznych (przeciwciała monoklonalne modyfikowane genetycznie, ale i przeciwciała dwuswoiste, jak terapie CART) i celowanych (z wykorzystaniem drobnocząsteczkowych inhibitorów). Dostępność do leków immunomodulujących nowej generacji w Polsce określana jest jako dobra, choć wciąż część terapii zatwierdzonych w Europie nie jest refundowana polskim pacjentom, m.in. iksazomib, elotuzumab i panobinostat.
Autor rozdziału analizuje także jak Polska wypada na tle innych krajów pod kątem dostępności do tzw. grupy nowych leków. Niestety wynik nie jest zadowalający. Wiąże się to z ograniczającymi dla pacjentów kryteriami włączenia do programów lekowych w przypadku terapii daratumumabem i karfilzomibem oraz z modyfikacjami poszczególnych cząsteczek. Dlatego, choć obserwowany jest postęp w dostępności do leczenia, wciąż nie można mówić o nim na szeroką skalę. Profesor zwraca również uwagę na różnice w statystykach polskich i europejskich dotyczących transplantacji szpiku. To także obszar wymagający zmian u podstaw systemowych.
Ponadto wyraźne są różnice w dostępności do leczenia w przewlekłej białaczce limfocytowej (PBL) za sprawą wprowadzenia ibrutynibu i wenetoklaksu. Jednak i tu pojawia się pewne „ale”. Jak zauważa profesor, obok możliwości stosowania kombinacji wenetoklasu i rytuksymabu w pierwszej linii leczenia u m.in. chorych opornych, brakuje możliwości korzystania z ibrutynibu u osób, które do tej terapii dwuskładnikowej się nie kwalifikują lub już ją przeszły. Sekwencyjność leczenia pacjentów to kolejny obszar w hematoonkologii, który wymaga wprowadzenia zmian.
Szczegółowej ocenie sytuacji w hematoonkologii, został poświęcony osobny rozdział raportu, który można będzie pobrać za pośrednictwem strony 
https://raport.pzwl.pl/.
Bibliografia:
K. Giannopoulos, Dostępność do leczenia w hematoonkologii [w:] Innowacyjna onkologia. Możliwości, potrzeby system, red. nauk. A. Maciejczyk, B. Więckowska, PZWL Wydawnictwo Lekarskie 2020, s. 189-191.
Partner rozdziału poświęconego hematoonkologii: AMGEN
Raport przygotowany z inicjatywy: PTO i PZWL
Zapraszamy do obejrzenia zapisu z panelu V Kongresu Wyzwań Zdrowotnych, podczas którego został zaprezentowany raport „Innowacyjna onkologia. Możliwości, potrzeby, system”.
