Wyróżnienie za wpływ na praktykę kliniczną
Nagroda EHA Clinical Excellence Award, wcześniej znana jako David Grimwade Award, jest przyznawana za wybitne osiągnięcie lub szczególne zaangażowanie w obszarze klinicznym albo badań klinicznych. Kandydaci do wyróżnienia powinni wykazać się wartościowym wkładem w hematologię, zaangażowaniem w rozwój tej dziedziny oraz pionierską i innowacyjną działalnością kliniczną lub kliniczno-badawczą.
Laureatem edycji 2026 został prof. Josep-Maria Ribera. W opisie jego osiągnięć podkreślono wieloletnią działalność jako starszego konsultanta i profesora, a także istotną rolę w krajowych oraz europejskich grupach kooperacyjnych. Zwrócono również uwagę na jego wkład w rozwój protokołów diagnostycznych i terapeutycznych w nowotworach hematologicznych, działalność akademicką, mentoring przyszłych specjalistów oraz udział w międzynarodowych komitetach naukowych.
Istotnym obszarem aktywności prof. Ribery są prace dotyczące leczenia ostrej białaczki limfoblastycznej u młodych dorosłych. W jego publikacjach analizowano m.in. aktualne koncepcje leczenia ALL w populacji AYA oraz zastosowanie schematów pediatrycznych lub pediatrycznie inspirowanych u młodych dorosłych.
Młodzi dorośli – populacja między pediatrią a hematologią dorosłych
Młodzi dorośli z białaczką, określani w literaturze jako populacja AYA, czyli adolescents and young adults, stanowią grupę znajdującą się między klasyczną opieką pediatryczną a leczeniem dorosłych. W przypadku ostrej białaczki limfoblastycznej przez lata jednym z istotnych punktów odniesienia było stosowanie u młodych dorosłych bardziej intensywnych schematów inspirowanych protokołami pediatrycznymi. Rozwój hematologii dorosłych, w tym immunoterapii w ALL, powoduje jednak, że ponownie dyskutowane jest znaczenie samego pojęcia „młody dorosły” oraz jego praktyczne konsekwencje dla wyboru terapii. Białaczka u młodych dorosłych nie przebiega identycznie jak u dzieci ani jak u starszych dorosłych. To populacja przejściowa, wymagająca odrębnego podejścia – nie tylko terapeutycznego, lecz także organizacyjnego i psychologicznego.
W tym kontekście pojawia się pytanie, czy decyzje terapeutyczne powinny w większym stopniu zależeć od wieku pacjenta, czy od biologii choroby i czynników ryzyka. Znaczenie tego pytania rośnie wraz z rozwojem immunoterapii, terapii celowanych, przeciwciał bispecyficznych i CAR-T. Jak wskazuje prof. Ribera:
"Młodzi dorośli to specjalna grupa ze specjalnymi potrzebami. Idealnym rozwiązaniem byłoby leczenie ich w wyspecjalizowanych ośrodkach, dostosowanych do ich potrzeb. W wielu krajach, w tym w Hiszpanii, takie modele jednak nie istnieją".
Istotnym problemem pozostaje także brak płynnego przejścia pacjentów z opieki pediatrycznej do opieki dla dorosłych. Mimo rozwoju wyspecjalizowanych jednostek w części krajów, opieka nad młodymi dorosłymi z nowotworami nadal pozostaje wyzwaniem globalnym.
Leczenie młodych dorosłych z białaczką wymaga współpracy hematologii pediatrycznej i hematologii dorosłych. To grupa pacjentów, która nie mieści się w prostym podziale na dzieci i dorosłych, a jej potrzeby powinny być uwzględniane zarówno w strategiach terapeutycznych, jak i w organizacji opieki.
