Gluco test - baza leków

Wskazania

Doustny test tolerancji glukozy (OGTT) wykonywany w celu diagnostyki cukrzycy (diabetes mellitus) oraz zaburzeń tolerancji glukozy u osób dorosłych.

Przeciwwskazania

Nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą. Cukrzyca. Zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy. Ostre zaburzenia żołądkowo-jelitowe (np. wymioty, biegunka). Resekcja przewodu pokarmowego. Infekcja przebiegająca z gorączką. Zły stan ogólny i żywieniowy pacjenta. Testu OGTT nie powinno się wykonywać w przypadku niedoboru potasu, magnezu i fosforanów, gdyż czynniki te wpływają na wynik testu.

Dawkowanie

Doustnie. Test OGTT jest przeprowadzany przez przeszkolony personel medyczny. Dawka glukozy przyjmowana podczas testu wynosi 1,75 g/kg masy ciała, maksymalnie 75 g. Dorośli: po wykonaniu oznaczenia glukozy we krwi żylnej na czczo, pacjent powinien wypić całą zawartość butelki (75 g glukozy) w ciągu maksymalnie 5 min. Oznaczenie stężenia glukozy we krwi żylnej wykonuje się po 120 min. Zawartość butelki jest przeznaczona do jednorazowego użycia. Preparatu nie należy stosować u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat. Przygotowanie pacjenta do testu OGTT. Należy odstawić leki wpływające na tolerancję glukozy na co najmniej 3 dni przed planowanym badaniem, pod warunkiem, że jest to bezpieczne dla zdrowia; ewentualne odstawienie leków należy skonsultować z lekarzem lub farmaceutą. Należy stosować dietę bogatą w węglowodany (≥ 150 g węglowodanów/dzień) na 3 dni przed planowanym badaniem. Normalna aktywność fizyczna (należy unikać nadmiernego odpoczynku i wzmożonej aktywności fizycznej). Nieprzestrzeganie wymienionych warunków może wpłynąć na wyniki testu OGTT. Przeprowadzenie testu OGTT. Test można wykonać po 8-14 h bez przyjmowania jedzenia i picia (wyjątek stanowi woda niegazowana), bez palenia, gdy pacjent jest wypoczęty, po przespanej nocy. Test należy rozpocząć przed godziną 9 rano. Podczas testu OGTT pacjent powinien siedzieć lub leżeć, bez przyjmowania jedzenia, picia, bez możliwości palenia oraz aktywności fizycznej. Pierwszą próbkę krwi do analizy należy pobrać na czczo przed przyjęciem leku. Oznaczyć wartość glukozy we krwi (czas 0 minut). Następnie pacjent powinien wypić całą odpowiednią ilość leku w ciągu 5 min. Po 120 minutach od rozpoczęcia badania należy pobrać kolejną próbkę krwi (czas 120 min). U kobiet w ciąży należy pobrać próbkę krwi również po 60 minutach od rozpoczęcia badania (czas 60 min). Pomiary stężenia glukozy we krwi muszą być wykonywane przy użyciu metody laboratoryjnej o zapewnionej jakości. Ręczne przyrządy pomiarowe, które są używane do samokontroli pacjenta, nie nadają się do tego. Ocena badania OGTT u dorosłych i kobiet w ciąży (zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego). Kryteria diagnostyczne dla cukrzycy - na czczo: stężenie glukozy w osoczu ≥ 126 mg/dl, ≥ 7,0 mmol/l; 120. minuta: stężenie glukozy w osoczu ≥ 200 mg/dl, ≥ 11,1 mmol/l. Jeśli wynik testu OGTT nie wskazuje jednoznacznie na obecność cukrzycy, a objawy kliniczne wskazują na występowanie zaburzeń metabolicznych, należy rozważyć powtórzenie testu innego dnia. Kryteria diagnostyczne: nieprawidłowa glikemia na czczo (IFG), nieprawidłowa tolerancja glukozy (IGT) - IFG na czczo: stężenie glukozy w osoczu 100–125 mg/dl, 5,6–6,9 mmol/l; IGT 120. minuta: stężenie glukozy w osoczu 140–199 mg/dl, 7,8–11,0 mmol/l. W przypadku nieprawidłowej glikemii na czczo lub nieprawidłowej tolerancji glukozy, test tolerancji glukozy należy ponownie wykonać po 6–12 miesiącach. Kryteria diagnostyczne dla cukrzycy u kobiet w ciąży (cukrzyca ciążowa) - na czczo: stężenie glukozy w osoczu 92–125 mg/dl, 5,1–6,9 mmol/l; 60. minuta: stężenie glukozy w osoczu ≥ 180 mg/dl, ≥ 10,0 mmol/l; 120. minuta: 153–199 mg/dl, 8,5–11,0 mmol/l. Cukrzyca ciążowa występuje, gdy spełnione jest przynajmniej jedno z  wymienionych powyżej kryteriów. Czynniki wpływające na wyniki testu OGTT: zaburzenia układu pokarmowego (np. zespół złego wchłaniania); zakażenia (np. infekcje żołądkowo-jelitowe prowadzące do zaburzeń wchłaniania); leki wpływające na metabolizm glukozy (patrz Interakcje); niedobór potasu, magnezu, fosforanów; stres (np. po operacjach, wypadkach, stresie psychicznym); zmniejszona aktywność fizyczna (pacjent leżący).

Skład

300 ml roztworu zawiera 75 g glukozy w postaci glukozy jednowodnej. Preparat zawiera benzoesan sodu (E 211) oraz sód.

Działanie

Środek diagnostyczny do OGTT na bazie glukozy. Mechanizm działania doustnych roztworów glukozy wykorzystywanych w diagnostyce cukrzycy oraz zaburzeń tolerancji glukozy, m.in. w ramach przeprowadzania testu OGTT, opiera się na fizjologicznych i biochemicznych procesach zachodzących w organizmie w wyniku obciążenia dużą dawką glukozą. Podanie określonej ilości glukozy i monitorowanie jej stężenia we krwi w czasie pozwala zweryfikować, czy dany organizm jest w stanie odpowiednio regulować stężenie glukozy we krwi i utrzymywać je na stałym poziomie mimo przeładowania. U zdrowych ludzi stężenie glukozy utrzymywane jest na stałym poziomie. Po podaniu roztworu glukozy prawidłowa odpowiedź organizmu polega na stopniowym zwiększeniu stężenia glukozy w osoczu, w skutek zwiększonej absorpcji jelitowej, aż do osiągnięcia stężenia maksymalnego między 30 a 60 min po podaniu doustnym. Glukoza obecna w krążeniu ogólnym jest następnie transportowana do tkanek organizmu, co skutkuje sukcesywnym obniżaniem się jej stężenia w osoczu, aż do wartości bliskich wartościom początkowym po około 2 h od przyjęcia dawki. Prawidłowe stężenie glukozy we krwi wynosi 75–95 mg/100 ml (4,16–5,27 mmol/l) na czczo. Glukoza jest bardzo dobrze rozpuszczalna w wodzie. Z jelita wchłania się na drodze transportu wtórnie aktywnego na zasadzie kotransportu (symportu) z jonami Na+ przy udziale Na+-zależnego transportera glukozy (SGLUT1). W przypadku wysokich stężeń glukozy (> 30 mmol) dochodzi do całkowitego wysycenia transportu glukozy przez SGLUT1, dlatego też część glukozy przedostaje się do krwiobiegu na drodze transportu międzykomórkowego oraz na drodze dyfuzji ułatwionej. W ten sposób praktycznie cała podana dawka glukozy jest wchłaniana jelitowo, skąd trafia do krwi. Po doustnym podaniu roztworu glukozy na czczo jej stężenie najpierw wzrasta w nieznacznym stopniu, co powoduje szybkie wydzielanie insuliny, mogące nawet doprowadzić do chwilowej hipoglikemii. Następnie stężenie glukozy dalej wzrasta, uzyskując wartość maksymalną przed upływem 2 h. Po 2 h od podania stężenie glukozy w osoczu krwi nie powinno być wyższe niż stężenie wyjściowe (przed podaniem glukozy). Z krwi glukoza wchłania się do komórki przy udziale białkowych transporterów glukozy (GLUT). W zależności od bieżącego zapotrzebowania organizmu jest ona zużywana na cele energetyczne lub magazynowana w postaci glikogenu lub tkanki tłuszczowej. Kierunek jej przemian w komórce zależy od stężenia glukozy w osoczu krwi, które jest regulowane hormonalnie przez glukagon, adrenalinę, hormon wzrostu (podwyższają stężenie glukozy we krwi) oraz insulinę (obniża stężenie glukozy we krwi). Glukoza jest całkowicie wykorzystywana przez organizm. Niewielkie jej ilości przesączane są do moczu pierwotnego, skąd w warunkach fizjologicznych są całkowicie wchłaniane i powracają do krwi, z której wychwytują ją tkanki. Jeżeli stężenie glukozy w osoczu przekroczy 180 mg/100 ml (10 mmol/l), tzw. próg nerkowy, jej nadmiar jest usuwany z moczem.

Interakcje

Niektóre leki mogą wpływać na wyniki testu OGTT. Leki, które mogą powodować fałszywie dodatni wynik testu OGTT (zawyżać stężenie glukozy we krwi) u osób bez zaburzeń metabolicznych: środki przeczyszczające; diuretyki tiazydowe, furosemid; inhibitory proteazy; glikokortykosteroidy; hormony tarczycy; kortykotropina (ACTH); somatotropina (STH); estrogeny, w tym inhibitory owulacji. Leki, które mogą powodować uzyskanie prawidłowego wyniku testu OGTT, mimo występowania zaburzeń metabolicznych (cukrzycy, zaburzeń tolerancji glukozy): kofeina; rezerpina; inhibitory monoaminooksydazy (IMAO); gonadotropiny; średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe; doustne leki przeciwcukrzycowe (metformina, pochodne sulfonamidów). Interakcje muszą być brane pod uwagę podczas interpretacji wyników OGTT.

Środki ostrożności

Hipoglikemia. Niekiedy podczas badania lub po badaniu może dojść do wystąpienia hipoglikemii (obniżenia stężenia glukozy we krwi), związanej ze zwiększonym wydzielaniem insuliny. Objawami hipoglikemii są m.in.: uczucie osłabienia, senność, nudności, nadmierne pocenie się oraz zawroty głowy. W przypadku pojawienia się takich objawów należy niezwłocznie skontaktować się z personelem wykonującym badanie lub lekarzem. Hipoglikemię łagodzi się poprzez spożycie posiłków wysokowęglowodanowych (np. kostka cukru, sok, owoce, kanapka) bezpośrednio po badaniu. Słodzik nie jest odpowiedni. Substancje pomocnicze. Lek zawiera 500 mg benzoesanu sodu (E 211) w 300 ml roztworu, co odpowiada 1,64 mg w 1 ml. Ponadto preparat zawiera 80 mg sodu w 300 ml, co odpowiada 4% zalecanej przez WHO maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób dorosłych. Obecność substancji pomocniczych i ich wpływ na wynik testu OGTT. W odróżnieniu od roztworu glukozy zalecanego w badaniu OGTT, który przygotowuje się bezpośrednio przed podaniem przez rozpuszczenie glukozy w wodzie, lek zawiera kwas cytrynowy i benzoesan sodu – substancje pomocnicze korygujące smak oraz działające konserwująco. Brak wpływu tych substancji na wchłanianie i metabolizm glukozy, a w konsekwencji na wyniki badania OGTT, nie został potwierdzony w porównawczych badaniach klinicznych z roztworem glukozy w wodzie bez substancji pomocniczych. Jednakże, zarówno kwas cytrynowy jak i benzoesan sodu są stosowane w podobnych produktach do badań OGTT opisanych w piśmiennictwie i dostępnych na rynku w innych krajach. W związku z powyższym, ryzyko istotnych różnic w wynikach testów OGTT wykonywanych przy pomocy preparatu i roztworu glukozy w wodzie bez substancji pomocniczych wydaje się niewielkie. Niemniej jednak, w razie wątpliwości, lekarz zlecający badanie OGTT z wykorzystaniem preparatu może rozważyć jego powtórzenie przy pomocy roztworu glukozy w wodzie bez substancji pomocniczych.

Ciąża i laktacja

Dane kliniczne nie wskazują na niekorzystny wpływ leku na przebieg ciąży, rozwój płodu i dziecka po urodzeniu. Preparat może być przyjmowany w okresie ciąży i karmienia piersią, jeśli jest stosowany zgodnie z zaleceniami lekarza.

Działania niepożądane

Często: hipoglikemia - łagodzi się ją poprzez spożycie posiłków wysokowęglowodanowych (np. kostka cukru, sok, owoce, kanapka) bezpośrednio po badaniu. Niezbyt często: ucisk w żołądku, nudności, wymioty. Rzadko: reakcje alergiczne, np. zaczerwienienie skóry.

Pozostałe informacje

W trakcie lub po przeprowadzeniu testu OGTT może wystąpić hipoglikemia, co może pogorszyć samopoczucie i wpłynąć na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.